P04 · สเต็ม i
หมายเหตุครู / ที่มา (นักเรียนข้ามได้)
สอดคล้องกับ: SKT บทที่ 4 ＝ Perry หน่วยสเต็ม i (§113 ตาราง agni, §114–115 vāri ฯลฯ; ในหนังสือต้นฉบับขอบบทข้ามระหว่าง III/IV และมี OCR ซ้ำ ให้ยึด § เป็นหลัก) บทนี้เป็น การทดสอบการโยกย้ายครั้งแรก ของระบบนาม: หมวก (-ḥ/-m) ไม่เปลี่ยน แค่เปลี่ยนสเต็มจาก -a เป็น -i — rāmaḥ:rāmam :: agniḥ:agnim สนธิชุดที่สอง: -iḥ ก่อนเสียงก้อง→ -ir ตารางเต็ม (agni แปดการก, vāri นปุงสกลิงค์) → บทตกผลึก W5 บทที่สอง ข้อกำหนดเบื้องต้น: ต้องแก้ไข crit ตาราง agni ใน SKT เล่ม 1–5 เสร็จก่อน (ตรวจ P1 รายการ ให้นำกำหนดเวลาไปตรวจสอบก่อน W5)
«เพื่อนใหม่สามคน ทุกคนมาจากตระกูลที่เราทวงคืนไปแล้ว: อัคนิ (มักเขียน อัคนี) ← agni (ไฟ); ฤๅษี ← ṛṣi (ฤๅษี — ★คำสาธิตมาตรฐานของกฎ B1 สำหรับ ฤ); ทุกข์ ← duḥkha (ทุกข์ — เห็นเครื่องหมายการันต์บน ข์ ไหม? มันซ่อน ḥ ที่อยู่กลางคำภาษาสันสกฤตไว้) แล้วยังมีคำสวยงามอีกคำ: วาริ ← vāri (น้ำ ภาษาสูง; นิยมเขียน วารี ด้วย รูปมาตรฐานใน RID คือ วาริ)»
(เมื่ออ่านประโยค ๔ ต่อเนื่อง vāri + icchati รวมกลายเป็น vārīcchati — สระ i สองตัวพบกันรวมเป็น ī ยาว สนธิสระจะอธิบายในบทตกผลึก W5 ตอนนี้ฟังอย่างเดียวยังไม่ต้องเขียน)
«คำใหม่: agni (ไฟ) สเต็มลงท้ายไม่ใช่ a แต่เป็น i — แต่หมวกเป็นชุดเดิม:
หมวกประธาน agniḥ หมวกทิศทาง agnim 'ฤๅษีต้องการไฟ'?»
(นักเรียนสะกดเอง: ṛṣiḥ agnim icchati — ครูยืนยัน แล้วสาธิตการอ่านต่อเนื่อง ṛṣir agnim icchati)
▸ การทดสอบการโยกย้าย (กลไก 5 ฝั่งนาม): rāmaḥ:rāmam :: agniḥ:agnim :: ṛṣiḥ:ṛṣim — «เปลี่ยนสเต็มได้ตามใจ ตรรกะหมวกไม่เปลี่ยน นี่คือจุดที่ภาษาสันสกฤตมีเหตุผลในระบบนาม»
«ลองฟังการอ่านต่อเนื่องอีกครั้ง: ṛṣiḥ nagaram → ṛṣir nagaraṃ เสียงลมก่อนเสียงก้องเปลี่ยนเป็น r
อาทิตย์ที่แล้ว -aḥ เปลี่ยนเป็น o อาทิตย์นี้ -iḥ เปลี่ยนเป็น ir — เป็นกฎของตระกูลเดียวกัน ให้หูจำไว้ก่อน»
«ของแถม: vāri (น้ำ) เป็นนปุงสกลิงค์ หมวกประธาน ＝ หมวกกรรม ＝ vāri รูปเดิมเลย ไม่ต้องใส่ -m»
ตัวต่อ (ใช้ก่อน วิเคราะห์ทีหลัง — กลุ่มบทนี้): api (ด้วย/ก็) ＋ eva (ก็คือ/นั่นเอง)
ṛṣiḥ api agnim icchati (ฤๅษีก็ต้องการไฟเช่นกัน); kumāraḥ eva vāri icchati (เด็กชายคนนั้นแหละต้องการน้ำ)
(สองคำเป็นอนุศัพท์ไม่ผันรูป — ไม่มีคำร่วมเชื้อสายในภาษาไทย ใช้เป็นตัวต่อเลย ไม่ผันรูป ทะเบียนบ้านทางไวยากรณ์อยู่ชั้นอนุศัพท์; ความถี่ใน RSS: eva 3.9%, api 3.6% รายละเอียดใน 積木層研究-高頻即用塊)
- «คำที่ลงท้ายด้วย -i ใช้หมวกชุดเดิม (-ḥ/-m) แค่สเต็มท้ายเปลี่ยนเป็น i»
- «-iḥ ก่อนเสียงก้องออกเสียง -ir (ṛṣir nagaraṃ); ก่อน k/kh, p/ph และเสียงเสียดทาน คงเป็น -iḥ (ṛṣiḥ paṭhati); การเปลี่ยนแปลงก่อนพยัญชนะไม่ก้องอื่นๆ จะเรียนในบทตกผลึก ใน padapāṭha เขียน -iḥ เสมอ»
- «vāri นปุงสกลิงค์ ประธาน ＝ กรรม ＝ รูปเดิม ของแถม»
- «กฎการเปลี่ยนแปลงเสียง (D2): คำยืมในภาษาไทยรักษาการสะกดพยัญชนะสุดท้ายไว้แต่ไม่ออกเสียง ใส่เครื่องหมายการันต์ ◌์ (ทุกข์←duḥkha, วิจารณ์←vicāraṇa)»
สี่ประโยคของเรื่องเล่าทั้งสองเวอร์ชัน; ชิ้นเปรียบเทียบ: ṛṣiḥ (ท้ายประโยค) กับ ṛṣir nagaraṃ (ก่อนเสียงก้อง) กับ ṛṣiḥ paṭhati (ก่อน p); คู่เปรียบ vāri icchati ↔ vārīcchati (ฟังเท่านั้น); คำเดี่ยว agniḥ/agnim/vāri
การ์ดคำ: agni अग्नि (ไฟ; อัคนิ/อัคนี), ṛṣi ऋषि (ฤๅษี; ฤๅษี ★B1), vāri वारि (น้ำ; วาริ), duḥkha दुःख (ทุกข์; ทุกข์ การ์ดถอดรหัส D2 ตัวอย่าง) การ์ดสนธิ: -iḥ + เสียงก้อง → -ir (พร้อมเสียง) การ์ดปฏิบัติการอัปเกรด: การ์ดหมวก -ḥ/-m เพิ่มหมายเหตุ «ใช้ได้กับสเต็มทุกชนิด» การ์ดตัวต่อ: api (ด้วย/ก็), eva (ก็คือ/นั่นเอง) — อนุศัพท์ไม่ผันรูป
→ บทตกผลึก W5 บทที่สอง: ตารางเปรียบเทียบสเต็ม a/i/u (deva/agni/guru เรียงคู่) + ตาราง vāri นปุงสกลิงค์ + ตารางเปรียบเทียบกริยาหมวด 1/4/6/10 เมื่อถึงเวลานั้นนักเรียนจะใช้ -ḥ/-m ของสเต็มทั้งสามชนิดในประโยคมาแล้ว