P26 · สามคำที่ใช้บ่อยที่สุด กลับไม่ยอมฟังคำสั่ง——ทาง วัน ตา
ฉบับร่าง · รอตรวจหมายเหตุครู / ที่มา (นักเรียนข้ามได้)
สัมพันธ์กับ:Perry Lesson XXVI(คำนามผิดปกติ)＝ SKT บทที่ 26(นามศัพท์ที่มีวิธีแจกเป็นพิเศษ)。W14 ครึ่งหลัง。 ที่มาของเนื้อหา:Perry XXVI(กระดูกสันหลัง,เลขบทอิงตามบทก่อนหน้า)＋ Ruppel Ch.40《Some Irregular Nouns》(ตารางแจกรูปเต็ม पथ्- )＋ Goldman §21.3(ตารางแจกรูป akṣi／ahan／panthin) ตรวจสอบไขว้บันทึกตารางแจกรูป,เลข § ของ Perry รอตรวจสอบ＋ SKT 26.3／26.6(คำศัพท์ภาษาไทยและระบบสองรูป an／i)——การเปรียบเทียบสี่แหล่งดู 260702-P13-P30-四源挖料。 บทนี้ในหน่วย 07 ไม่มีร่างต้นฉบับ,เรื่องเล่าและจังหวะชั้นเรียนออกแบบเองโดยสี่มุมที่เข้ามาแทรก(ทำแบบเดียวกับ P20／P21);กริยาทั้งหมดเวียนกลับจาก P11。 SKT 26 ข้อความกฎอ่านได้、ตรวจไขว้แล้ว;จุดที่ตารางแจกรูปยุบซ้อน(jarā เป็นต้น)ไม่อ้างต้นฉบับ(หมายเหตุหัวเรื่องแจ้งไว้,เหมือนกรณี P16／P17)。 แก่นสาร一句話:สามคำนี้ใช้บ่อยเกินไป,จึงเก่าแก่เกินไป,จึงไม่สม่ำเสมอที่สุด——เหมือนภาษาอังกฤษ be／go／child。นักเรียนแค่ต้องรู้จำพวกมันในบทอ่าน(รับรู้แบบ passive),ไม่ต้องท่องตารางเต็มด้วยตัวเอง。 เส้นรอง(วินัยตะขอที่ซื่อสัตย์):สามคำนี้มีแค่ path มีตะขอไทย(บถ);ahan、akṣi ภาษาไทยยืมคำพ้องความหมายคำอื่น(คนละที่มา),พอดีเป็นบทเรียน「พ้องความหมายแต่ไม่ร่วมเชื้อสาย」แยกของจริงของปลอม。
「ตัวเอกวันนี้สามตัว,เป็นสามคำธรรมดาที่สุดที่คุณใช้ทุกวัน:ทาง วัน ตา。มันธรรมดาเกินไป——จนถูกสึกกร่อนจนไม่เป็นรูปเดิม(ไม่สม่ำเสมอ)。
ทาง:ภาษาไทย บถ ← สันสกฤต -पथ(-patha)。ตรีบถ＝ tri-patha『ทางสามแพร่ง』(ทางสามแพร่ง)、กรรมบถ＝ karma-patha『ทางแห่งกรรม』、พรหมบถ＝ brahma-patha『ทางสู่ความดีสูงสุด』——ชุด -บถ นี้ล้วนเป็นฟอสซิลของตัวเอกวันนี้ path。
แต่ระวัง:คำ『ทาง』ที่ภาษาไทยพูดทุกวันจริงๆ คือ มรรค ← มार्ग(mārga)——คนละรากศัพท์ พ้องความหมายกันแต่ไม่ร่วมเชื้อสาย,นี่คือบทเรียนแรกของวันนี้。
วัน:ภาษาไทยไม่ได้ยืม ahan。『วัน/กลางวัน』ในภาษาไทยยืม ทิวา←divā、ทิน←dina、วาร←vāra——สามคำนี้ไม่ใช่ ahan สักคำ。(ระวัง อโห เป็นคำอุทาน『โอ้!』ไม่ใช่『วัน』,อย่าเชื่อมผิด。)
ตา:ภาษาไทยก็ไม่ได้ยืม akṣi。『ตา』ในภาษาไทยคือ จักษุ←cakṣus(คุณเจอแล้วใน P21)、เนตร←netra——อีกคำหนึ่ง。
ดังนั้นจุดยึดวันนี้มีแค่หนึ่งตะขอจริง(บถ),อีกสองคำคือ『ค้นแล้วไม่เจอตะขอ』——นี่เองก็เป็นความรู้:คำที่ใช้บ่อยและเก่าแก่ที่สุด บางทีภาษาไทยก็หลีกเลี่ยงมัน แล้วยืมคำพ้องความหมายที่เป็นระเบียบกว่าแทน。」
บทนี้ไม่มีกฎ Decoder ใหม่(ท้ายบ่อกฎ,ทบทวนเป็นหลัก):ตะขอจริงเดียว บถ←patha เดินตามกฎเก่า——p→บ(C1,P07)＋ท้ายคำ -a หลุด(D1,L00),ไม่มีรายการใหม่。สิ่งที่『ถอดรหัส』จริงๆ วันนี้คือบทเรียนแยกของจริงของปลอม:มรรค≠path、จักษุ/เนตร≠akṣi、ทิวา/ทิน≠ahan——พ้องความหมายไม่จำเป็นต้องร่วมเชื้อสาย,ตอนย้อนหาที่มาของคำอย่าถูกความหมายหลอก。
(กริยาเวียนกลับ P11 ทั้งหมด:agacchat／apaśyat／avadat(เสียงเพิ่ม＋คำลงท้ายรอง)。คำนามหน้าเก่า:kumāra←P01、ṛṣi←P04、dharma←P02／P21;เพื่อนใหม่มีแค่สามคำผิดปกติ,และแต่ละคำสวมหมวกเดียวปรากฏตัว。หนึ่งประโยคหนึ่งรูปผิดปกติ,หมวกไม่ซ้ำกัน:๑ path หมวกทิศทาง पन्थानम्(ยืดอก＋ान);๒ ahan หมวกที่ไหน अह्नि＋path หมวกที่ไหน पथि(สองคำหดตัวเรียงคู่);๓ akṣi หมวกเครื่องมือ अक्ष्णा(หดตัว akṣṇ-);๔ path หมวกประธาน पन्थाः(พิเศษ -āḥ,หางไม่มีนาสิกตัวที่สอง)。สนธิเวียนกลับทั้งหมด:๒ सोऽह्नि(saḥ＋a→so ',P02)／पथ्यृषिम्(i→y,P04);๓ ऋषिर् अक्ष्णा(iḥ＋สระ→ir,P04 แบบเดียวกับ ṛṣir agnim);๔ श्रेष्ठ इति(aḥ＋i→a หมวกลมหายใจ,P02 แบบเดียวกับ rāma iti);सोऽवदत्(P02)。จุดทวงคืนแต่ละประโยค:๑ กุมาร／path=บถ;๒ path=บถ／ฤๅษี(ahan ไม่มีตะขอ,ระบุตามจริง);๓ กุมาร／akṣi แยกของจริงของปลอม(≠จักษุ/เนตร);๔ ธรรม／path=บถ(พรหมบถ)。)
เส้นที่หนึ่ง:ทำไมใช้บ่อยที่สุด＝ไม่สม่ำเสมอที่สุด。
「คุณสังเกตไหมว่าคำภาษาอังกฤษที่ไม่สม่ำเสมอที่สุด——be、go、child、foot——ล้วนเป็นคำที่ใช้ทุกวัน?ภาษาสันสกฤตก็เหมือนกัน。
ทาง(path)、วัน(ahan)、ตา(akṣi),บวก วัว(go／โค) ที่คุณเรียนใน P16 กับ『บุรุษ(pums)』——คำเหล่านี้ใช้บ่อยเกินไป เก่าแก่เกินไป,
ไม่ได้ถูกกฎที่มาทีหลังทำให้เป็นระเบียบ,ยังคงรักษาชิ้นส่วนโบราณไว้เต็มตัว。ข่าวดี:เพราะเป็นคำสามัญ,คุณจะพบมันซ้ำแล้วซ้ำเล่าในบทอ่าน,รู้จำก็พอ——วันนี้ไม่ขอให้คุณท่องตารางเต็ม。」
เส้นที่สอง:สองรูปร่างของ path——ยืดอกกับหดตัว(เวียนกลับสองท่ายืนของ P20)。
「path มีสองโครงร่าง(Ruppel Ch.40):
ยืดอก पन्थान-:ปรากฏแค่ในประธาน、ร้องเรียก、หมวกทิศทาง(กลุ่มหมวก『ประธานร้องเรียก』ของเอกพจน์ทวิพจน์พหูพจน์)——पन्थाः／पन्थानौ／पन्थानः／पन्थानम्。ระวังประธานเอกพจน์ पन्थाः พิเศษ:หางมีแค่หมวกลมหายใจ -āḥ,ไม่มีนาสิกตัวที่สอง(ไม่ใช่ *पन्थान्स्)。
หดตัว पथ-:หมวกที่เหลือทั้งหมดใช้ทรงผอมนี้:เครื่องมือ पथा、ที่ไหน पथि、เจ้าของ पथः。
การกระทำเล็กๆ อย่างหนึ่ง:หดตัวพอเจอหมวกหนักขึ้นต้นด้วยพยัญชนะ(กลุ่ม -bhiḥ/-bhyām/-su),จะแทรก i ก่อนแล้วค่อยสวม:पथिभिः pathibhiḥ、पथिषु pathiṣu。」
เส้นที่สาม:การซ่อนเสียงกลางแบบหดตัว——akṣi กับ ahan(อีกแบบหนึ่งของการหดตัว)。
「ตา(akṣi) กับ วัน(ahan) เป็นคำเพศกลาง,ปกติเรียบร้อยดี,แต่พอเจอหมวกขึ้นต้นด้วยสระ,ก็ย่อเสียงกลางทิ้ง เปลี่ยนเป็นหดตัวที่มีนาสิก:
akṣi → अक्ष्ण-(akṣṇ-):เครื่องมือ अक्ष्णा akṣṇā、เจ้าของ अक्ष्णः。ตระกูลเดียวกันยังมี दधि(นมส้ม)→दध्न-、अस्थि(กระดูก)→अस्थ्न-(SKT 26.3 ชุด『an／i สองรูป』——เช็คพจนานุกรมตามรูป i)。
ahan → अह्न-(ahn-):เครื่องมือ अह्ना ahnā、ที่ไหน अह्नि ahni(หรือ अहनि)。
ท่าเล่นแปลกที่สุดของ「วัน」:หมวกประธาน／หมวกทิศทางเอกพจน์ไม่ใช่ *ahan แต่เป็น अहः ahaḥ——หาง -n เปลี่ยนเป็นหมวกลมหายใจ -ḥ。ในคำประสมยังโผล่อีกหน้าหนึ่ง अहर्/अहः(เช่น अहोरात्र ahorātra『กลางวันกลางคืน』)。」
ตารางแจกรูปเต็มของ path(पथ्- 『ทาง』,บันทึกตาม Ruppel Ch.40,รอ Heritage ตรวจด้วยเครื่อง)
| เอกพจน์ | ทวิพจน์ | พหูพจน์ | |
|---|---|---|---|
| ประธาน／ร้องเรียก | पन्थाः panthāḥ | पन्थानौ panthānau | पन्थानः panthānaḥ |
| ทิศทาง(กรรม) | पन्थानम् panthānam | पन्थानौ panthānau | पथः pathaḥ |
| เครื่องมือ | पथा pathā | पथिभ्याम् pathibhyām | पथिभिः pathibhiḥ |
| เจ้าของ | पथः pathaḥ | पथोः pathoḥ | पथाम् pathām |
| ที่ไหน | पथि pathi | पथोः pathoḥ | पथिषु pathiṣu |
(ยืดอกอยู่แค่สองแถวบน『กลุ่มหมวกประธานร้องเรียก』;ที่เหลือทั้งหมดคือหดตัว पथ-,หมวกหนักแทรก i ก่อน。)
สามคำผิดปกติ สามหน้า(ตารางหลักบทนี้——รู้รูปไม่สร้างรูป)
| path ทาง(ชาย) | ahan วัน(กลาง) | akṣi ตา(กลาง) | |
|---|---|---|---|
| ประธาน เอกพจน์ | पन्थाः panthāḥ | अहः ahaḥ | अक्षि akṣi |
| ทิศทาง เอกพจน์ | पन्थानम् panthānam | अहः ahaḥ | अक्षि akṣi |
| เครื่องมือ เอกพจน์ | पथा pathā | अह्ना ahnā | अक्ष्णा akṣṇā |
| ที่ไหน เอกพจน์ | पथि pathi | अह्नि ahni | अक्ष्णि akṣṇi |
| ประธาน พหูพจน์ | पन्थानः panthānaḥ | अहानि ahāni | अक्षीणि akṣīṇi |
| เครื่องมือ พหูพจน์ | पथिभिः pathibhiḥ | अहोभिः ahobhiḥ | अक्षिभिः akṣibhiḥ |
「ดูกฎแนวขวาง:path อาศัยเปลี่ยนโครงร่าง(ยืดอก/หดตัว),ahan／akṣi อาศัยย่อเสียงกลาง(หดตัวเติมนาสิก);หมวกหนักทั้งสามคำ(เครื่องมือพหูพจน์ -bhiḥ)หน้าหมวกล้วนกลับไปหาทรงผอมที่เรียบง่ายที่สุด。จำแค่『คำไหนเล่นแบบไหน』ก็พอ ไม่ต้องท่องเต็มตาราง(Ruppel บอกตรงๆ ว่าคำแบบนี้ท่องเต็มตารางไม่คุ้ม)。」
▸ จุดลดภาระ(ความเห็นตรงกันของ Ruppel／Goldman):การรู้จำแบบ passive สำคัญกว่าการผลิตแบบ active。คำเหล่านี้พบบ่อย,คุณจะเจอซ้ำๆ ในการอ่าน——เป้าหมายคือเห็น अक्ष्णा แล้วรู้ว่ามันคือ『ตา·หมวกเครื่องมือ』,ไม่ใช่หลับตาท่องจำ。ตารางเต็มแสดงในบทตกผลึกเจ็ด,หาใช้ได้ตลอด。
ตัวต่อ(ใช้ก่อน วิเคราะห์ทีหลัง——ชุดบทเรียนนี้):प्रतिदिनम् pratidinam(ทุกวัน,prati＋dina)。
「ahan ไม่ได้เข้าภาษาไทย,แต่น้องชายที่เป็นระเบียบของมัน dina เข้าไปแล้ว——ทิน←dina(ปฏิทิน『ปฏิทิน』มีคำนี้อยู่)。प्रतिदिनम्＝『ทุกๆ วัน』,นอกเรื่องเล่าใช้ก่อนวิเคราะห์ทีหลัง。ahan เก่าแก่เกินไป ไม่สม่ำเสมอเกินไป ภาษาไทยเลยหลีกเลี่ยงมัน ยืม dina ที่เป็นระเบียบแทน——นี่คือตัวอย่างจริงของเส้นที่หนึ่งนั้นเอง。」
TPRS ปิดท้าย:「เด็กชายเดินขึ้นอะไร?วันนั้นเขาเห็นใครบนถนน?ฤๅษีใช้อะไรมองเขา?ฤๅษีบอกว่าทางไหนดีที่สุด?」——นักเรียนตอบด้วย पन्थानम्／अह्नि／पथि／अक्ष्णा／पन्थाः แต่ละหมวก,ท่องพร้อมกัน ๔ ประโยคเวอร์ชันสนธิ。
- 「ใช้บ่อยที่สุด＝ไม่สม่ำเสมอที่สุด:ทาง path／วัน ahan／ตา akṣi(＋วัว go、บุรุษ pums)——เหมือน be／go／child,ยิ่งใช้มากยิ่งสึกกร่อน。รู้จำก็พอ ไม่ต้องท่องเต็มตาราง。」
- 「path สองโครงร่าง:ยืดอก पन्थान-(กลุ่มประธานร้องเรียก:पन्थाः／पन्थानम्)／หดตัว पथ-(ที่เหลือ);หมวกหนักแทรก i ก่อน——पथिभिः／पथिषु。」
- 「หดตัวย่อเสียงกลาง:ตา akṣi→अक्ष्णा、วัน ahan→अह्ना／अह्नि;หมวกประธานของวันพิเศษ——अहः(-n เปลี่ยนเป็นลมหายใจ -ḥ)。」
- 「แยกของจริงของปลอมพ้องความหมาย:ทาง path≠ภาษาไทย มรรค(mārga);ตา akṣi≠จักษุ(cakṣus)/เนตร(netra);วัน ahan≠ทิวา(divā)/ทิน(dina)。ความหมายเหมือนกัน ที่มาต่างกัน。」
เรื่องเล่าสี่ประโยคสองเวอร์ชัน;ชิ้นเทียบสามหมวกของ path:पन्थाः↔पन्थानम्↔पथा(ประธานพิเศษ -āḥ／หมวกทิศทางยืดอก／หมวกเครื่องมือหดตัว,อ่านสามรูปพร้อมกัน); ชิ้นแทรก i หดตัว:पथा↔पथिभिः(ทรงผอมเจอหมวกหนักแทรก i ก่อน);เทียบย่อเสียง:अक्ष्णा↔अह्ना(หมวกเครื่องมือของตา vs วัน,ย่อเสียงกลางแบบเดียวกัน); ท่าเล่นแปลกของประธานวัน अहः อ่านช้า(-n→-ḥ);ชิ้นสนธิ:सोऽह्नि पथ्यृषिम्(P02＋P04 ใช้ซ้อนกัน)／ऋषिरक्ष्णा(iḥ→ir,เวียนกลับ P04 ṛṣir agnim)／श्रेष्ठ इति(หมวกลมหายใจ,P02 แบบเดียวกับ rāma iti)สามตัวอย่างเรียงกัน; ฟังเทียบแยกของจริงของปลอม:บถ(-patha ฟอสซิล)↔มรรค(mārga,อีกรากศัพท์หนึ่ง)——พ้องความหมายไม่พ้องที่มา ฝึกหู。
(คำที่ครูจดไว้:go โค(วัว,P16 เก็บ A2 แล้ว,ตระกูลคำนามผิดปกติเดียวกัน,วางคู่ได้);pums(บุรุษ——แยกของจริงของปลอม:ภาษาไทย บุรุษ←puruṣa ไม่ใช่ pums,พ้องความหมายไม่พ้องที่มา,ประเภทเดียวกับ mārga/cakṣus);sakhi(เพื่อน)／pati(สามี·เจ้าของ,การแยกรูปที่เกิดจากความหมาย:ใช้เป็น『เจ้าของ/ท้ายคำประสม』เดินตามกฎ,ใช้เป็น『สามี』เดินสเต็มอ่อน पत्य्-)／strī(หญิง,P13 เก็บแล้ว)／lakṣmī(พระแม่ลักษมี,ไทย ลักษมี)／hṛd(ใจ,ไทย หทัย←hṛdaya〔B1〕;ใช้เดี่ยวมีแค่บางช่อง,ที่เหลือยืม hṛdaya)／pad(เท้า,ไทย บาท←pāda〔C1〕,คำประสม/ใช้เดี่ยวสองชุด)——คำศัพท์ SKT 26／Perry XXVI／Goldman §21.3,ถอดรหัสทวงคืนและใช้บทหลัง,ยังไม่ใส่เรื่องเล่า。dyo/div(ฟ้า,สเต็มแข็ง द्यौ-/อ่อน दिव्-,โบราณลึกซึ้ง)เกินภาระบทนี้,บทตกผลึกเจ็ดเก็บภาพรวม。)
โครงบทนี้ไหลเข้า บทตกผลึกเจ็ด(ภาพรวมสเต็มพยัญชนะ,เก็บ P22–P26):คำนามผิดปกติเป็น「ห้องจัดแสดงฟอสซิล」ของภาพรวม——path／ahan／akṣi ยืดอก/หดตัว กับ P22 ตัด n、P23–P25 สเต็มแข็งอ่อนที่เหลือเรียงคู่กัน,รวมเป็นประโยคเดียว:「คำหนึ่งคำ หลายรูปร่าง ดูตามการกเปลี่ยนชุด」。บทตกผลึกเจ็ดช่วงคำนามผิดปกติใช้ตารางรู้รูปแบบ passive(ให้รูปแล้วรู้การกจำนวน,ไม่บังคับท่องผลิต),แยกจาก『การแจกรูปแบบ active』ของบทก่อนๆ——สเต็มพยัญชนะจบลงตรงนี้。go(P16)ในห้องจัดแสดงเรียงคู่กับ path,สาธิต『คำโบราณความถี่สูง』ที่มีร่วมกัน。