P09 · สีดาเข้าเวที
หมายเหตุครู / ที่มา (นักเรียนข้ามได้)
ตรงกับ: Perry Lesson IX (§162–167) = SKT บทที่ 9 มีสองสาย: สเต็ม ā เพศหญิง (แบบ senā) และอุปสรรคของกริยา——ซึ่งเป็นขุมทรัพย์ที่ใหญ่ที่สุดของคำภาษาไทยระดับสูง (ชำระ anchor U15 ล่วงหน้า) สีดาเข้าสู่เรื่องหลักตั้งแต่บทนี้ (นางสีดาใน Ramakien คือตัวละครที่นักเรียนผูกพันมากที่สุด)
"ตัวละครใหม่วันนี้ทุกคนรู้จักมาตั้งแต่เด็ก: นางสีดา——Sītā (สีดา ← sītā)
ครอบครัวคำก็เป็นของเราเช่นกัน: กัญญา (สาวน้อย) ← kanyā; ฉายา (เงา——ภาษาไทยขยายความหมายเป็นฉายาของพระสงฆ์ แต่ในภาษาสันสกฤตหมายถึงเงาหรือร่มเงาเท่านั้น) ← chāyā;
ภรรยา (ภรรยา) ← bhāryā; และจาก L0 มี วิทยา ← vidyā, ภาษา ← bhāṣā——
ล้วนลงท้ายด้วย -ā เป็นคำเพศหญิงทั้งนั้น วันนี้จะดูว่าพวกมัน "สวมหมวก" อย่างไร
เปิดด้วยคำอุปสรรคคำเดียว: อวตาร ← avatāra 'ลงมาสู่โลก'——ธาตุ tṛ (ข้าม/ผ่าน) บวกสติกเกอร์บอกทิศ ava (ลงข้างล่าง):
avatarati (เขาลงมา——ในบริบทศาสนาคือ 'อวตาร/ลงมาปรากฏกาย') คำ avatar ที่พวกเราใช้ทุกวันนี้คือรูปนามของมัน คือ avatāra"
(๔–๕: avagacchati (เข้าใจ) = ava (ลงข้างล่าง) + gacchati——"จมลงไป = เข้าใจแล้ว" ตั้งแต่บทนี้เป็นคำที่ใช้ในห้องเรียน: กิม อวคจฉสิ?)
"คำเพศหญิงลงท้าย -ā สวมหมวกได้ง่ายมาก: หมวกประธาน = รูปเดิม (sītā, kanyā——ไม่ต้องเติมอะไร)
หมวกกรรม = -ām (sītām, kathām——ใน P07 คุณใช้ kathām ไปแล้ว)"
"อุปสรรคคือ สติกเกอร์บอกทิศทาง ติดไว้หน้ากริยา ตัวกริยาเองไม่เปลี่ยน:
ā- (มาทางนี้) + gacchati = āgacchati มา——รู้จักกันตั้งแต่ P05;
ava- (ลงข้างล่าง) + gacchati = avagacchati เข้าใจ; ava- + tarati = avatarati ลงมา/อวตาร
เปลี่ยนแค่สติกเกอร์ทิศทาง ธาตุไม่ต้องเรียนใหม่"
ลูกโซ่การสร้างประโยค: gacchati → āgacchati (ดึงกลับมาใช้) → avagacchati → kim avagacchasi? → sītā grāmam āgacchati
- "คำเพศหญิง -ā: หมวกประธาน = รูปเดิม, หมวกกรรม = -ām"
- "อุปสรรค = สติกเกอร์บอกทิศทาง: ā- มาทางนี้, ava- ลงข้างล่าง, pra- ไปข้างหน้า, sam- รวมกัน ติดแล้วส่วนท้ายยังเหมือนเดิม"
- "-aḥ ก่อน s ยังคงเดิม (kumāraḥ sītāṃ——ไม่เปลี่ยน เหมือนก่อน p/k)"
- "กฎเสียง A3: เสียงนาสิก ñ→ญ, ṇ→ณ, n→น, m→ม (กัญญา←kanyā, บุญ←puṇya)"
ห้าประโยคในเรื่องสองเวอร์ชัน; ตัดคลิป: gacchati→āgacchati→avagacchati สามต่อ (ฟังสติกเกอร์); คู่หมวก sītā/sītām, kanyā/kanyām; kumāraḥ sītāṃ (aḥ+s คงเดิม)
การ์ดคำ: sītā सीता (นางสีดา——การ์ดตัวละครหลัก), kanyā कन्या (สาวน้อย; กัญญา), chāyā छाया (เงา; ฉายา——ภาษาไทยขยายความหมายเป็นฉายาพระ), bhāryā भार्या (ภรรยา; ภรรยา), gam+ava (→avagacchati เข้าใจ——การ์ดคำในห้องเรียน), tṛ+ava (→avatarati ลงมา/อวตาร; รูปนาม avatāra→อวตาร) การ์ดสติกเกอร์ ×4: ā-/ava-/pra-/sam- (ด้านหน้าสติกเกอร์ ด้านหลังความหมายทิศทาง+ตัวอย่างประกอบหนึ่งอัน)
→ W7 บทตกผลึกที่สาม (P8–11): ตารางแจกรูปสเต็ม ā เพศหญิงครบ (แบบ senā แปดการก) + ตารางสองวาจกครบ P/Ā + การสร้างกรรมวาจก; ตารางครอบครัวอุปสรรครวม (พร้อมคอลัมน์คำยืมภาษาไทย ประ-/อนุ-/วิ-/สัม-) จัดไว้ก่อน W11 บทอุปสรรคเฉพาะ (แถว P15)